พุทธคยา -  ข้อมูลทั่วไป

พุทธคยา

เพราะคำกล่าวขาน ที่ดูเหมือนคงไม่ได้เป็นคำพูดที่เกินจริงไปมากนัก ว่าหาก
ครั้งหนึ่งในชีวิตของพุทธศาสนิกชน การได้เดินทางไปสักการะบูชาสังเวช
นียสถานทั้ง 4 ในประเทศอินเดียและเนปาล อันเป็นที่ประสูติ ตรัสรู้ แสดง
ปฐมเทศนา และดับขันธ์ปรินิพพานนั้น ก็เปรียบเสมือนดั่งเป็นการได้สร้างบุญกุศลอันมหาศาล ตามความเชื่อของชาวพุทธที่มีมาตั้งแต่กาลก่อน เพราะเส้นทางสู่สถานที่ทั้งสี่แห่งนั้น มีหนทางยาวไกลและเต็มไปด้วยความยากลำบาก

แต่ดูเหมือนแม้เวลาผ่านมานับพันปี ความสะดวก สบายที่เพิ่มขึ้นจากการตัดถนนหนทาง ก็ไม่ได้ทำให้ คนยุคนี้หลุดพ้นจากคำว่าลำบากไปได้ 100% โดย สิ้นเชิง เพราะถนนลาดยางนั้น ไม่ได้อยู่ในสภาพ สมบูรณ์ไปหมดทุกเส้นทาง บางสายเป็นถนนเส้นเล็กๆ ที่ติดขัด หรือสภาพทรุดโทรมลงไปบ้าง ตามการใช้ งานอย่างสมบุกสมบัน แถมยังมีเสียงบีบแตรรถดังขับ กล่อมตลอดระยะ ชวนให้สะดุ้งตื่นเวลาเผลอหลับ แต่ ถึงอย่างนั้น ก็ดูเหมือนจะไม่ได้ทำให้เหล่านักเดินทาง ผู้เต็มไปด้วยแรงศรัทธา คิดเบือนเส้นทาง เปลี่ยนจุด มุ่งหมายไปจากสถานที่ทั้ง 4 แห่งนี้เลยแม้แต่น้อย ยิ่ง ถ้านิมนต์พระวิทยากรไทยที่ศึกษาอยู่ในอินเดีย เดิน ทางร่วมดุจไกด์กิติมศักดิ์ คอยให้ความรู้ควบคู่การ บรรยายธรรมไปด้วย จะทำให้การเดินทางยิ่งออกรส และหนึ่งในสี่สังเวชนียสถาน ที่ครองอันดับความนิยม ในการปรารถนาได้มาเยือนสักครั้งในชีวิต แม้อาจไม่มีโอกาสไปครบ ทั่วถึงทั้งสี่แห่งในคราวเดียวก็ตาม น่าจะไม่พ้นองค์พระมหาเจดีย์มหาโพธิ์ และหนึ่งในสี่

เมื่อมาถึงพุทธคยา นักท่องเที่ยวทุกคนจะได้รับบรรดาศักดิ์เลื่อนชั้นเสียเลิศหรู กลายเป็นมหาราชา มหาราณี
จากคำยกยอของบรรดาพ่อค้าแม่ขาย รวมทั้งขอทาน ตั้งแต่รุ่นจูเนียร์ ยันซีเนียร์ ที่พากันเข้ามารายล้อมเดินตามราวกับเป็นข้าราชบริวารก็ไม่ปาน ถ้าไม่อยากควักกระเป๋าจนเมื่อย ให้วางตนด้วยมาดหลวงพ่อเฉยหรือหลวงพ่อนิ่งซะ เพราะจนเราเดินผ่านเข้ามาในเขตขององค์พระมหาเจดีย์นั่นแหละ ถึงได้หลุดพ้นจากคนกลุ่มนี้ โดยก่อนจะเข้าไปด้านในหากใครพกกล้องถ่ายรูปเข้าไปก็ต้องจ่ายค่าธรรมเนียม 20 รูปี และต้องถอดรองเท้า
ฝากไว้ เพราะที่นี่ถือเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์อันบริสุทธิ์ แต่ก็ยังดีที่สามารถสวมถุงเท้าเข้าไปได้ ไม่ต้องถึงขนาดต้องเหลือเพียงเท้าเปล่าเปลือยย่ำไป เพราะระยะทางนั้นก็ค่อนข้างไกล

จุดแรกที่ชวนให้สะดุดสายตาในความงดงาม ผสานกับความเป็นมรดกล้ำค่าที่สืบทอดมาจากยุคโบราณ ก็คือ องค์พระมหาเจดีย์พุทธคยา เป็นอนุสรณ์สถานที่สร้างขึ้นเพื่อระลึกถึงการตรัสรู้ โดยพระเจ้าอโศกมหาราช
กษัตริย์ผู้ทรงทะนุบำรุงพุทธศาสนาให้รุ่งเรืองอย่างมากในยุคสมัยของพระองค์ โดยเสด็จตามรอยพระบาทยังสังเวชนียสถานทั้ง 4 แห่ง พร้อมทั้งสร้างเสาหินพระเจ้าอโศกขึ้น

สำหรับต้นพระศรีมหาโพธิ์ที่องค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ได้ตรัสรู้อนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณ ณ ภายใต้ร่มไม้นี้ อยู่ด้านหลังของพระวิหาร ลำต้นนั้นใหญ่ขนาดประมาณ 3 คนโอบเลยทีเดียว ซึ่งทางรัฐบาลอินเดียได้จัดให้มีนักพฤกษศาสตร์มาคอยตรวจทุกๆ สัปดาห์ พร้อมทั้งกั้นกำแพงเล็กๆ ล้อมต้นพระศรีมหาโพธิ์เอาไว้ ป้องกันคนที่มาสักการะบูชาไม่ให้เข้ามาสัมผัสถึงลำต้นได้ เพราะมักจะมีคนนำน้ำนมหรือน้ำต่างๆ มารดโคนต้น จนทำให้ต้นโพธิ์สุขภาพทรุดโทรมลง อย่างต้นพระศรีมหาโพธิ์ที่เห็นยืนต้นสูงใหญ่ในทุกวันนี้ นับเป็นต้นที่ 4 แล้ว โดย
แตกหน่อมาจากต้นเดิมจากครั้งพุทธกาล ปลูกโดยนักโบราณคดีชาวอังกฤษนาม เซอร์ อเล็กซานเดอร์ คันนิ่งแฮม เมื่อปี 2443

การได้เดินชมโดยรอบพื้นที่ศาสนสถานของพุทธคยา ทำให้ได้เห็นแรงศรัทธามากมาย จากผู้คนที่ต่าง
หลั่งไหลกันมาอย่างไม่ขาดสาย และความพลุกพล่านนี้ก็ราวกับทำให้ผู้ศรัทธามาปฏิบัติธรรม ต้องตั้งมั่นอยู่ในสมาธิยิ่งขึ้น โดยเฉพาะพระภิกษุที่ยังคงสวดมนต์ประกอบพิธีกรรมของตนไปอย่างสงบ ไม่สนใจต่อความเคลื่อนไหวใดๆ รอบด้าน

อิ่มบุญจากที่พุทธคยาแล้ว ขอแนะนำให้เดินทางต่อไปยังราชคฤห์ เมืองหลวงของแคว้นมคธในสมัยอดีตกาล ปัจจุบันเป็นเมืองนาลันทา รัฐพิหาร ห่างจากพุทธคยาไปประมาณเกือบ 70 กิโลเมตร ที่นี่มีมหาวิทยาลัยนาลันทาซึ่งพระถังซำจั๋ง หรือที่ทุกคนรู้จักกันดีจากไซอิ๋ว เคยดำรงตำแหน่งเป็นอธิการบดี มหาวิทยาลัยแห่งนี้สร้าง
ขึ้น ณ บริเวณที่เคยเป็นย่านบ้านเกิดของพระสารีบุตร และแม้ปัจจุบันจะหลงเหลือเพียงร่องรอยของซากปรัก
หักพังบนพื้นที่อันกว้างใหญ่ แต่ก็ยังคงสะท้อนถึงความรุ่งเรืองในการเป็นสถาบันการศึกษาทางพระพุทธศาสนา ที่เคยมีพระภิกษุจำพรรษาถึงกว่า 10,000 รูปเพื่อศึกษาธรรม ณ ที่แห่งนี้

ไม่ไกลจากนาลันทาเท่าใดนัก เป็นที่ตั้งของวัดเวฬุวัน ถือกันว่านี่เป็นวัดแห่งแรกในโลก โดยพระเจ้าพิมพิสาร กษัตริย์แห่งกรุงราชคฤห์สร้างขึ้นเพื่อถวายพระพุทธเจ้า และวัดแห่งนี้เองเป็นสถานที่ซึ่งพระอริยสงฆ์ 1,250 รูปที่พระพุทธเจ้าทรงอุปสมบทให้ มาประชุมพร้อมกันโดยมิได้นัดหมาย จนทำให้เกิดวันมาฆบูชาขึ้น โดยที่นี่
สามารถนำกล้องถ่ายรูปเข้าไปได้โดยไม่ต้องจ่ายค่าธรรมเนียม ส่วนเขาคิชฌกูฏ ก็เป็นอีกหนึ่งจุดหมายปลายทางที่ได้แวะเยือน นี่เป็นสถานที่แสดงพระธรรมเทศนา การขึ้นเขานั้นแม้จะไกลและสูงพอดู แต่ได้จัดทำเส้นทางให้สะดวกสบายกว่าก่อนเก่ามาก และหากใครเกรงว่าจะเดินไม่ไหว ก็มีบริการหามเสลี่ยงส่งถึงยอดเขา ด้วยอัตราค่าบริการไป - กลับรวมทิป เบ็ดเสร็จอยู่ที่ประมาณ 700 รูปี

ระหว่างทางนั้นจะได้ชื่นชมไปกับความเขียวขจีของหมู่ไม้ มีฝูงลิงอาศัยอยู่กันตามธรรมชาติอย่างมีชีวิตชีวา รวมถึงได้เดินผ่านถ้ำสุกรขาตา กุฏิพระอานนท์ ถ้ำพระโมคคัลลานะ และบริเวณที่พระเทวทัตกลิ้งหินหล่นใส่พระพุทธเจ้าจนพระบาทห้อพระโลหิต ส่งผลให้พระเทวทัตที่ก่อกรรมไว้มากมายกับพระพุทธเจ้าถูกธรณีสูบ จนเมื่อขึ้นไปถึงด้านบนสุดจะมีจุดให้กราบไหว้สักการะพระพุทธเจ้า ท่ามกลางอากาศที่บริสุทธิ์บนยอดเขา

ด้วยความงดงามของสถานที่ และประวัติความเป็นมาอันเต็มเปี่ยมไปด้วยความสำคัญต่อองค์พระศาสดา พุทธศาสนิกชนจากทั่วโลกที่ได้มาเยือนที่นี่ จึงเปรียบเสมือนดั่งรับโบนัสสองต่อ เพราะได้ทั้งการท่องเที่ยวไปในโบราณสถาน ผสมผสานกับได้สักการบูชาสถานที่แต่ละแห่งไปในตัวอีกด้วย